Philippe Vandenberg, Exil de Peintre, two loose prints for Débris (suite), Ergo Pers, 2003


Philippe Vandenberg, Exil de Peintre, twelfth book of Débris, Ergo Pers, 2003
Exil de peintre is een monumentaal kunstenaarsboek van de Belgische kunstenaar Philippe Vandenberg, uitgegeven in 2003 door Ergo Pers te Gent. Het boek bevat een aantal etsen die Vandenberg over een periode van een jaar creëerde. De reeks etsen wordt beschouwd als een absoluut hoogtepunt in zijn grafisch oeuvre en markeert een cruciaal kantelpunt in zijn artistieke ontwikkeling. De etsen werden van december 2002 tot november 2003 uitgevoerd in het atelier van Henri Hemelsoet. Rein Ergo stond in voor de vormgeving en het uniek ontwerp van het boek. Het atelier van Ergo Pers bevindt zich aan de Muinkkaai in Gent, en grenst als bij toeval aan het voormalige atelier van Philippe Vandenberg in de Hofstraat. Exil de peintre verscheen in een beperkte oplage van 33 exemplaren. Philippe Vandenberg, Exil de peintre, Ergo Pers, 2003 Ontwerp en vormgeving Rein Ergo 28 cm x 35 cm, twee delen, 96 + 24 pagina's, in foedraal. Débris Débris is een bijkomende uitgave die gerealiseerd werd door Philippe Vandenberg en Rein Ergo met de resterende proefdrukken en tekstfragmenten van Exil de peintre. Enkele exemplaren werden door Philippe Vandenberg gesigneerd of van een opdracht voorzien. Dit exemplaar, het twaalfde boek Débris, bevat een drietal proefdrukken van de eerste ets, en een aantal tekstbladen gezet uit Bembo corps 18, naast enkele typografische aanwijzingen van Philippe Vandenberg. In potlood markeert hij titel, de ondertitel débris, en de opdracht aan zijn kinderen.

Philippe Vandenberg, Exil de Peintre, twelfth book of Débris (detail of signature), Ergo Pers, 2003
Dit exemplaar was oorspronkelijk bestemd voor Alex Vermeulen, maar bevindt zich nu in de collectie van Ergo Pers, Gent. Het omslag en de cassette werden uitgevoerd naar een schetsmatig ontwerp van Philippe Vandenberg. Deze omslag werd gedrukt in zeefdruk door Balder. De eerste ets in Exil de peintre In de werken van Philippe Vandenberg fungeert het motief van het kruis als een symbool voor menselijk lijden, opoffering, en de existentiële strijd tussen goed en kwaad. Het motief evolueert gedurende zijn carrière van een religieus en figuratief symbool naar een abstracte, vaak provocerende vorm.

Philippe Vandenberg, Exil de Peintre, aquatint, open bite etching, and sugar lift etching (artists' proof), twelfth book of Débris, Ergo Pers, 2003 [Collection Ergo Pers, Gent]
Aan het begin van de jaren 80 brak Vandenberg internationaal door met zijn serie Kruisigingen. Deze werken waren sterk geïnspireerd door de Oude Meesters, in het bijzonder het werk Christus draagt het kruis van een navolger van Jheronimus Bosch, dat hij op jonge leeftijd in het Museum voor Schone Kunsten in Gent zag. In zijn latere oeuvre, met name in de tekeningen tussen 1990 en 2009, onderging het kruismotief een radicale transformatie. In sommige tekeningen gebruikte Vandenberg de kruisiging als een instrument voor "sadistische lust" en cynisme, waarbij hij religieuze iconen confronteerde met wereldse, destructieve driften. Vandenberg gebruikte "chiasma" (x- of kruisvormige structuren) als een formeel middel in zijn composities, waarbij hij pendelde tussen figuratie en abstractie.

Philippe Vandenberg, Exil de Peintre, aquatint, open bite etching, and sugar lift etching (artists' proof) for Débris, Ergo Pers, 2003
Voor Vandenberg was het kruis onlosmakelijk verbonden met zijn "kamikaze"-houding: een geloof dat vernietiging een noodzakelijke voorwaarde is voor creatie. Het motief hielp hem om thema's als persoonlijke pijn, eenzaamheid en de wreedheid van de wereld te verkennen, waarbij hij vaak de ethische context van het kunstwerk uitdaagde.

		Exil de Peintre, Débris, twaalfde boek

		Philippe Vandenberg, Exil de Peintre, Débris (boek en foedraal), Ergo Pers, 2003

		Rein Ergo, Exil de Peintre, deep yellow cassette and cover of Débris, book twelve, Ergo Pers, 2003

		Philippe Vandenberg, Exil de Peintre, opening page with dedication, Débris, Ergo Pers, 2003

		Philippe Vandenberg, Exil de Peintre, double page with bastard title page on the right, Débris, Ergo Pers, 2003

		Philippe Vandenberg, Exil de Peintre, double page title page on the right, Débris, Ergo Pers, 2003

		Philippe Vandenberg, Exil de Peintre, twelfth book of Débris, dooble page with quatint, open bite and sugar lift etching with intaglio construction, Ergo Pers, 2003

		Philippe Vandenberg, Exil de Peintre, aquatint, open bite etching, and sugar lift etching (artists' proof with color proofs) for Débris, Ergo Pers, 2003

		Philippe Vandenberg, Exil de Peintre, Débris, with proof page of the text La lettre au nègre, Ergo Pers, 2003

		Philippe Vandenberg, Exil de Peintre, aquatint, open bite etching, and sugar lift etching (final artists' proof) for Débris, Ergo Pers, 2003

		Philippe Vandenberg, Exil de Peintre, Débris, with proof page of the text La lettre au nègre, Ergo Pers, 2003

		Philippe Vandenberg, Exil de Peintre, etching and loose pages for Débris (suite), Ergo Pers, 2003

		Philippe Vandenberg, Exil de Peintre, deep black etching and dedication page to the children of the artist, and some other loose pages for Exil de peintre, Débris, Ergo Pers, 2003



Main d’œuvre \| 20 jaar Ergo Pers Main d’œuvre \| 20 jaar Ergo Pers in het Roger Raveelmuseum Main d’œuvre \| 20 jaar Ergo Pers in het Haags Gemeentemuseum Philippe Vandenberg \| Het destructieve als methode. Universiteit Gent \| Universiteitsbibliotheek Gent - Ghent University Library Eind 2025 werd het archief van Ergo Pers aangekocht door de Universiteitsbibliotheek Gent. In het archief bevinden zich naast een exemplaar van Exil de peintre, ook drie exemplaren van Débris Florent Minne, De kruisigingen 1981-1993: Een typologische doorsnede van het werk van Philippe Vandenberg (1993), Cultureel Comité Sint-Amandsberg.
[1] Photographs by Rein Ergo © All rights reserved. [2] Monica Cattoor, "De Periscoop", juni 1968. Zowel in 1967 als in 1968 kreeg Balder een eervolle vermelding in de prijs Jeune Peinture Belge en behaalde in 1968 tevens een onderscheiding in de prijs Campo. Zijn eerste individuele tentoonstelling greep plaats in 1969 in de Gentse galerij Katherine Bouckaert. In 1975 trekt hij zich met Mi terug in Landegem.Daar openen ze tien jaar later een zeefdrukkerij, en driukten o.a. geafisch werk van Roger Raveel. [Nieuwe Rococo (1967-1969), een Gentse kunstenaarsgroepering \| geertvandamme.blogspot.com.